JAVA TABANLI KONTROL VE KOORDINASYON : K. MERIH C. KUCUKOZMEN F. CINAR

CORTEX DASHBOARD Kompleks Yönetim Modeli ve Yazılım Modülleri

 

 

  • İş süreçlerinin Modellenmesi nedir?

Model deyimi çeşitli çerçevelerde farklı anlamlar taşıyarak kullanılır. İşletme evrenindeki anlamı bir iş biriminin veya sürecinin kavramsal, matematik, grafik veya enformatik araçlarla açıklanmaya çalışılmasıdır. Bu araçlar ile modellenen olgunun davranışı analiz ve tahmin edilmeye çalışılır. İşletme modellerinin yararı gerçek dünyanın problem alanlarının daha kontrol edilebilir hale getirilebilmesidir. Bir “problem alanı” bir işletmenin kontrol altında tutulması gereken süreçleridir. Aslında işletmelerin bütün fonksiyonel alanları birer problem alanıdır. Bunların da kendi alt problem alanları söz konusu olacaktır.

  • Kompleks İşletme Yapısı Nedir? Nasıl Olmalıdır?

Bundan kastımız işletmeyi kompleks bir yapı olarak algılayabilmek ve bu yapıyı analiz edilebilir bir seviyeye indirgemektir.

  • Object Tabanlı Entegre Kurumsal Performans Yönetimi Nedir, Ne Değildir?

Söz konusu yönetim tek bir sihirli değnek dokunuşuyla tüm sistemi eksileri ve artıları ile görmek değildir. Aksine şirketin görünemeyen taraflarını da görebilmek ve bunlar arasındaki etkileşimi anlayabilmek üzerine kurulu bir sistemdir. Resmin tamamına konsantre olmak.

  • Gerçek Zamanlı Risk Analizi Nasıl Olmalıdır?

Riskler doğası itibarıyla non-linear olup oluşması zaman alır, ancak ortaya çıkışı ve ilerleyişi çok süratlidir. Gerçek zamanlı risk analizi risklerin oluşmaya başladığı anda tespiti ve mümkün olan en kısa zamanda bertaraf edilmesi esasına dayanır. Zira dinamik bir süreç olan risk oluşumu yine aynı şekilde dinamik süreçler yardımıyla tespit edilir ve düzeltici eylemlerde bulunulur.

  • Sibernetik dünyanın çok boyutlu ve intelligence grafikleri nedir (Enformatik-organik tabanlı diyagramları).

Verinin görsel analizi bilinen bir olgudur. Ancak birbiri ile etkileşim içinde olan süreçlerin grafiklerinin oluşturulması güç bir iştir. Özellikle şirketlerin organik yapılarının birer canlı organizma olarak görüntülenmesi ve bu görüntünün adeta bir film şeridi gibi süreklilik arz etmesi gerçek zamanlı bir gözlemdir. Elde edilen bilgilerin karşılaştırmalı analizi karşılığı para ile bile ifade edilemeyecek kıymette bilgi sağlamaktadır.

  • Objectler Kompleksi olarak “Sibernetik İşletme Modülleri” Nedir?

Yatay-Organik yapılanmayı (Complexity Management) stratejik iş ünitelerinin networku şeklinde yeniden yapılandırılan girişimi ve inisiyatifi ünitelere delege eden organik bir örgüt yapısının ayrıntıları bu çalışmanın ana eksenini oluşturmaktadır. Burada işletme mimarisini oluşturan “BusinessObject”lerinin aksiyonları interaktif olarak görselleştirlebilecektir.

  • Object Tabanlı Yaklaşımın Nedenleri

Objectler dinamik ve organik yapılı sistemlerin davranışlarını modellemek için uygun ve etkin araçlardır.

  • Her dinamik sistem veri alışverişi yapar ve datalar ile süreçleri kombine edebilen object tabanlı yazılımlar modelleme çalışmalarını ve model kullanımını kolaylaştırırlar.
  • Önceki analitik modeller fonksiyonel etkileşimi ve süreç dinamiklerini yansıtamıyor sadece durumun belirli bir andaki resmini verebiliyorlardı. Object tabanlı modellemede model daima mevcut veri kütlesi ile haberleşme halindedir ve bir çok müdahale on-line/real-time olarak yapılabilir.
  • Veriler ve fonksiyonlara on-line/ real time müdahale yeteneği, modellere gerçek dünya gelişmelerini daha etkin izleme ve müdahale etme olanağı sağlar. Diğer bir deyişle object tabanlı modeller doğrudan yönetim araçlarıdır.
  • Object’ler Ne Değildir?

Masa, sandalye, palto gibi cansız mekanik varlıklar değilidir. Dinamik ve canlıdır, uyarıları tanıyan ve uygun reaksiyon verebilen organik-enformatik yapı taşlarıdır.

  • Object’lerin Fraktal Hiyerarşisi Nasıl İşler?

Sektörün ilişkilerinin performansıdır. Agent-object’ler bir enformatik omurga ile entegre edilen otonom çalışma gruplarının, aksiyonel iş üniteleriyle işbirliği  sistemin/object’lerin performansını oluştururlar.

  • Object Departmanlar Nelerdir?

İşletmelerin problem alanlarının sınırları oldukça bulanık olup genelde bu problem alanları iç içe geçmiş durumdadır. Bu da bunların modellenmesini ve analizini güçleştiren KOMPLEKS-DİNAMİK-ORGANİK yapıların oluşmasına yol açar.

İşletmelerin en genel modelinde dört temel problem alanı bulunur.

  • Yönetim- administration
  • Lojistik – Procurement
  • Üretim – production (Hizmet de olabilir)
  • Pazarlama – Marketing

 

Yani her işletme (birey veya holding) dört temel MAKRO OBJECT organizasyonundan oluşan bir KOMPLEKS tir.
Buna göre bir KOMPLEKS, object’lerden oluşan bir MEGA OBJECT olarak düşünülebilir.
Ayrıca işletmenin de kendisi bir MAKRO OBJECT olarak bir MEGA OB JECT olan SEKTOR, ULUSAL EKONOMİ ve KÜRESEL EKONOMİ ile organize olmuş ALT OBJECT lerdir.
Buraya kadar herhangi bir iş fonksiyonu ve pozisyonunu belirtmek gereğini duymadık çünkü bütün bu fonksiyon ve pozisyonlar temel yapıları gereği fonksiyonel object’lerdir. Object kavramına hâkim olduktan sonra hangi organizasyonun hangi object’lerden oluştuğunu belirlemek gayet kolay olacaktır.

  • Object Tabanlı Kontrol ve Koordinasyon (CORTEX)

Sistemin temelini object’ler oluşturmaktadır. Söz konusu object’ler uyarılar neticesinde belli reaksiyonlar veren adeta birer canlı organizmadır. Bu özellikleriyle dinamik ve organik yapılı sistemlerin davranışlarını modellemek için uygun ve etkin araç olarak düşünülmüşlerdir. Bunu şöyle açıklayabiliriz: Her dinamik sistem veri alışverişinde bulunur ve verilerle süreçleri birleştirebilen object tabanlı yazılımlar modelleme çalışmalarını ve model kullanımını kolaylaştırırlar. Mevcut modeller fonksiyonel süreç dinamiklerini yansıtamıyor sadece durumun belirli bir andaki resmini verebiliyorlar. Object tabanlı modellemede ise model sürekli olarak mevcut veri kütlesi ile haberleşme halindedir ve birçok müdahale on-line real-time olarak yapılabilir. Böylece hem verilere hem de fonksiyonlara on-line real-time müdahale yeteneği, modeller yoluyla gerçek dünya gelişmelerini daha etkin izleme ve müdahale etme olanağı sağlamaktadır. Bu özelliği ile object tabanlı modeller adeta birer doğrudan yönetim aracı olmaktadır.

  • Temel Object: CORTEX

Burada hemen belirtmeliyiz ki bütün organizasyonlarda mutlaka bulunması gereken temel object CORTEX yani KONTROL ve KOORDİNASYON objectidir. Bundan sonraki adım diğer temel object elemanlarını tanımlamak ve adlandırmak olacaktır.

  • Yapısında enformatik objectler bulunan organizasyon objectlerinin örgüt içi ve dışı bütün ilişki ve etkileşimleri kolayca gösterilebilir. CORTEX modelinde bu FRAKTAL yapılı objectlerden oluşan KILÇIK DİAGRAMLARI ile gerçekleştirilecektir. Bu tekniği ilerde ayrıntıları ile açıklayacağız.
  • Kılçık Diagramları organizasyon objectlerinin yapılarını ve ilişkilerini ayrıntılı bir şekilde sergileyebildiği için bunlar yardımı ile İŞ SÜREÇLERİ de kolayca modellenebilir.
  • Model yapısı için en önemli seçim bunun tabanıdır. Sadece modern ve teknolojik olarak gelişmiş olduğu için değil fakat örgüt dinamiklerini yansıtmanın gerçekçiliği açısından OBJECT TABANLI yaklaşım daha doğru bir seçim olacaktır.
  • İş Object’lerinin Kontrol ve Koordinasayon Denge Objecti: CORTEX

Organizasyonların işlev ve dinamikleri “CORTEX” olarak adlandırdığımız bir “Kontrol Koordinasyon ve Denge”Object’i tarafından sağlanır. Konvansiyonel yönetim bilimi bunu “Yönetim” olarak adlandırır. Kompleksite Yönetiminde CORTEX yönetimin ötesinde işlevleri icra eder. CORTEX bütün organizasyonların temel Object’idir. Sadece CORTEX den oluşan bir organizasyon olabilir fakat CORTEX’i olmayan organizasyon olmaz.
Örgütün tüm Object’lerini ve enformasyon sistemlerini bir omurga gibi kullanan sistem “CORTEXdir.
CORTEX, Object kökenli modellemenin en temel Object’idir. Çalışmamızda da modelleme CORTEX etrafında gerçekleşecek ve hep CORTEX olarak adlandırılacaktır.
Kurumsal dengeden söz edebilmek için bir takım ölçütlere ihtiyaç vardır. Ölçütler; stratejik yönetimin belirlediği stratejilerle paralellik göstermelidir. Özellikle değişimin algılanması ve yönetimin liderliğinde yapılan çalışmalar; stratejin anlaşılabilirliğini temin etmek için kavramların tanımlanması, organizasyonun stratejiye uygun hale getirilmesi, insanları güdüleme ile yönetme ve bunlarla ilgili alt unsurlar stratejik odaklı uygulama organizasyonu ile “Complexity Business Balance Card” modeli ve “Finansal Performans Değerleme” yöntemleri bir bütün halinde uyumlu hale getirilmelidir. Performans ölçme ve değerlendirme modellerinde amaç işletme performansının değerlendirilmesi ise, konulacak hedefler ve değerlendirme kriterleri sektörün yapısına göre farklılıklar arz etmektedir. Bu nedenle modellerin oluşturulmasında sektöre dayalı hassasiyetlere dikkat edilmelidir.
Kurum açısından girdiler makine, personel, finansal veya enformatik kaynak olabilir. Çıktılar ise personel, finansal ve enformatik performanslar olabilmektedir. Dönüşüm süreci yönetimin organizasyonun prosedürlerini uygulayarak bu girdileri mal ve hizmet şekline dönüştürmesidir. Çıktılar organizasyon tarafından üretilen mal ve hizmetlerdir. Geri besleme çıktılardan sağlanan enformasyon yardımı ile girdilerin yeniden düzenlenmesidir. Çevre ise işletmenin içinde yer aldığı sosyal, ekonomik, politik değerlerdir.
Konvansiyonel teknik ve yöntemler günümüz işletmeleri için hayati olan; entegrasyon, stabilite, adaptabilite, agilite (çeviklik), creativite ve maintainabilite (tamiri-bakımı mümkün)  gereklerine cevap vermekten çok uzaktırlar. Bu yöntemler ile harcanan zaman, emek, enerji ve para, karşılığını hiçbir zaman bulamayacaktır.
Bu amaçların gerçekleşmesi için işletmeler kontrol ve koordinasyon anlayışlarını yeniden gözden geçirmeli ve konvansiyonel emir-komuta yönetimi yerine enformatik-omurgalı kontrol ve koordinasyonu sağlayan CORTEX modelini benimsemelidirler.

  • İşletme Objectlerinin Performans Analizi Nedir? Yöntem ve Model?

Sibernetik dünyada performansın zaman metriği değişti, aynı zamanda da performans düzeyi de arttı.

Günümüzde örgütleri/işletmeleri organizasyonun her düzeyinde “enformasyonun” stratejik katmanlarda nasıl tasarlanacağı ve toplanan verilerden anlamlı analizlere nasıl ulaşılacağı ve veriler arasındaki gizli desenleri, örüntüleri gösterecek sistemlere ihtiyaç duymaktadırlar. İşletmelerin, kuruluşlarının etkinlik ve finansal fayda elde etmek amacıyla performansla ilgili gerekli kararları en iyi şekilde verebilmeleri ve ölçümleri yapabilmeleri, performansı optimize edebilmeleri için bütünleşik kuramsal uygulamalar ve entegre raporlamalarla “Object Tabanlı Entegre Kurumsal Performans Yönetimi (Object Oriented Complexity Management)” modeline geçip, gerçek zamanlı risk analizleriyle firmanın yarattığı gerçek değerlerin ölçülmesi sağlanabilecektir.

  • Fundamental Bir İş Object’i Olarak Enformasyon: Nümerik ve Grafik Datamining

İşletme Object’lerinin performans analizinde yer alan bütün kategorik ve numerik değişkenler süreç içinde işletme faaliyet alanına göre değişkenlik taşıyan birer Object’lerdir. Bu değişkenler enformasyonu etkileyen süreç Object’lerini ortaya çıkarır ve doğrudan Objet’lerin performansına etki ederler.

  • Grafik Datamining ve Entropik Analiz  (veri üzerinde transformasyonlar ve Filtrelemeler).

Grafik datamining programının arayüzü olan ‘R’nin object oriented yapılı olması, işletme performanslarında “Business Intelligence Interactive Dashboards” ile verinin istatistiksel ve görsel olarak özetinin sunulmasına, verinin modellenmiş formlara çevrilmesine, veri ile yönetimsel veya yönetimsel olmayan yapıların inşasına, modellerin grafiksel olarak performansının sunumuna olanak sağlamaktadır.

 

Sonuç Ve Değerlendirme

Modelimiz henüz bir pilot uygulama alanında test edilmemiştir. Ancak söz konusu testin sonuçları bir röntgen filminin yorumlanmasında öte bilgi ve bakış açısı gerektirmektedir. Dolayısıyla üzerinde çalışılması gereken iki husus vardır, verilerin sisteme dâhil edilmesini gerektiren süreçlerin tasarımı ve çıktıların yorumlanarak karar alma süreçlerine dâhil edilmesi.

Tüm bunlar elbette belli zamanı ve birlikte çalışmayı gerektirmektedir. Bir saate finans ve muhasebe öğretilemeyeceği gibi kısa bir zaman diliminde sibernetik ve korteksiyan (CORTEXian) modelin anlatılamayacağı ve anlaşılamayacağı kesindir. Neticede doğru planlama ile bu çalışmaya gereken özeni ve performansı gösterilmesi gerekmektedir. Burada kritik olan nokta finansı ve entegre raporlamayı analitik dünyanın ölü diyagramlarından uzak tutmaktır. Zira modelimizle an’ı gösteren interaktif in memory system/modul süreciniCORTEXian objects yoluyla yapabiliyoruz.

Dolayısıyla bir düğmeye basınca sonucun çıkması ve kristal küre kabili geleceği okuyup bize geleceği söylemesi gibi bir durum söz konusu değil. Ancak buna yakın bir durum söz konusu ve bu da üzerinde çalışılmayı gerektiriyor. Çözüm ortağı olarak sürece dâhil olmak isteyen tarafların mutlaka belli bir zaman, sermaye ve program dâhilinde hareket etmeleri gerekmektedir. Modelimiz bir proje odaklı bakışı gerektirmektedir, asla bir CD üzerine yüklü yazılım olarak değerlendirilmemelidir.

Aşağıda bu amaç için geliştirdiğimiz JAVA tabanlı bir yazılımın kısa özeti verilmektedir.

 

CORTEX DASHBOARD YAZILIM MODÜLLERİ

 

  • CORTEXien Yönetim Modeli ve İnteraktif CORTEX Dashboard Nedir?

CORTEX YAZILIMI Object tabanlı JAVA yazılım teknolojisi ile bilgisayarların ve enformatik alt yapısının organizasyon kontrol ve koordinasyonu amacı ile kullanılmasına yönelik hazırlanmıştır.


sas olarak object tabanlı (Java) dört ana modülden oluşur:

  • DESKTOP (Default Modul) : Bilgisayar olanaklarının etkin kullanımını sağlar.

 

  • SQLGRAF: SQL Editörü, Tablo ve Grafik modülleri ile Excel ve Database verilerinin grafik datamining analizini sağlar

 


  • SQLDATA: SQL Editörü, Tablo ve İstatistik modülleri ile Excel ve Database verilerinin analitik datamining analizini sağlar

  • FRAKTALORG: Bir kuruluşun örgüt yapısını FRAKTAL HİYERARŞİ olarak yansıtır, bölümlerdeki personel, verilere, dokümanlara ulaşımı sağlar.

 

CORTEX bu modüller yardımı ile;

  • Kuruluşun organizasyon yapısını tam olarak replicate eder

  • Pozisyon ve yetkiye göre kuruluşun bütün verilerine veya sadece departman verilerine ulaşır.

  • SQL ile veriler üzerinde QUERY yapabilir.

  • SQL QUERY ile verilerin istenilen sütunlarını istenilen sırada ve istenilen satırları alabilir.

  • TABLO Modülü çağırılan verileri tekrar FILTRE ve SORT edebilir

  • QUERY ile alınan verilerin iç ilişki hesaplarını yapar verileri faktörlere ve segmentlere ayırır.

  • QUERY ile alınan verilerin özel grafiklerini oluşturabilir.

  • Oluşturulan grafikler segmentlere göre filtre edilebilir.

  • Verilerin montanlarında (hanelerinde) dengesizlik görürse logaritmik grafik önerebilir.

  • Bu verileri R, SAS, SPSS, Jasper Reports gibi diğer istatistik yazılımlarına aktarabilir.

  • Pozisyon ve yetkiye göre kuruluşun bütün dokümanlara (html) veya sadece departman dokümanlarına ulaşır.

  • Bu dokümanları internet benzeri HTML Editör penceresinde gösterir.

Object tabanlı teknoloji ile bütün bu işlemler tek ekran üzerinde çoklu olarak (DASHBOARD) gerçekleştirilebilir.

 

Bazı uygulama sonuçlarını yeni bir yazı ile açıklamaya çalışacağız.

Comments are closed.